futurizeyourself

Een blog over toekomstonderzoek


Een reactie plaatsen

Op groei gebaseerde economie of steady state economie?

Nederland kampt al enkele jaren met een economische crisis. Het huidige kabinet-Rutte-Asscher wil het verdienvermogen van de Nederlandse economie herstellen en het groeivermogen versterken door het huishoudboekje van de overheid op orde te brengen, structurele hervormingen door te voeren die herstel en groei van de economie belemmeren en door de interne Europese markt te versterken. Minder overheid, meer eigen verantwoordelijkheid bij de burgers en (herstel van) economische groei, vormen de belangrijkste onderdelen van het recept waarmee het kabinet de crisis wil bestrijden.

De basis voor de oplossing is en blijft economische groei. In het regeerakkoord is weliswaar sprake van “duurzaam groeien en vernieuwen”, maar dat komt niet veel verder dan het formuleren van ambities. Ruim veertig jaar geleden werd in het rapport “De grenzen aan de groei” reeds gewaarschuwd voor de gevolgen van ongebreidelde economische groei. Dit rapport van de Club van Rome bevat de resultaten van een onderzoek naar de mogelijke gevolgen van ontwikkelingen ten aanzien van de wereldbevolking, industrialisatie, vervuiling, voedselproductie en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Ongewijzigde voortzetting van deze ontwikkelingen zou binnen een termijn van 100 jaar ingrijpende negatieve gevolgen hebben voor mens en milieu en de continuïteit van het menselijk leven op aarde bedreigen.

Jorgan Randers, coauteur van “De grenzen aan de groei”, heeft in 2012 een boek gepubliceerd met de titel “2052: A global forecast for the next forty years”. In dit boek wordt getracht een antwoord te geven op de vraag hoe onze wereld er over 40 jaar uit zal zien als huidige ontwikkelingen en trends worden voortgezet.

2052-by-Jorgen-Randers1

In deze toekomststudie wordt verwacht dat de wereldeconomie in de komende 40 twee keer zoveel goederen en diensten zal produceren dan nu het geval is. Problemen met betrekking tot uitputting van natuurlijke hulpbronnen, vervuiling, ongelijkheid en klimaatverandering zullen toenemen en steeds meer investeringen vragen. Jorgan Randers verwacht geen totale instorting van het maatschappelijk leven zoals wij dat nu kennen, maar hij verwacht wel een wereld die een aantal stappen dichter bij een klimaatcrisis is gekomen; een wereld waarin bijna 3 miljard mensen nog steeds in armoede leven en de oplossing van de maatschappelijke problemen een steeds groter deel zullen opslokken van het nationaal inkomen van de rijkere landen.

Het geschetste toekomstbeeld is echter niet onvermijdelijk. Er is een andere ontwikkeling mogelijk, maar dan moet de mensheid wel een andere koers gaan varen. Volgens Randers wordt de politieke besluitvorming echter gedomineerd door kortetermijndenken en de geringe bereidheid om kortetermijnvoordelen op te offeren ten gunste van langetermijnoplossingen. Randers pleit voor een sterke overheid. De meeste oplossingen om de huidige globale problemen op te lossen bestaan al. De enige reden waarom deze oplossingen volgens hem nog niet zijn geïmplementeerd is het ontbreken van een sterke overheid.

Het center for the advancement of the steady state economy (CASSE) heeft een alternatief bedacht voor de op groei gebaseerde economie: de steady state economy. Dit is een economie met een duurzame stabiele omvang die de ecologische grenzen niet overschrijdt. Rob Dietz en Dan O’Neill hebben dit concept nader uitgewerkt in hun boek “Enough is enough” .

EnoughIsEnough_Final_LoRes-200x300

Wat zal het worden? Minder overheid, meer eigen verantwoordelijkheid voor de burgers en (herstel van de) economische groei, of een sterke overheid, meer collectieve actie gericht op langetermijnoplossingen en een steady state economie??

Externe links:

 

Advertenties


Een reactie plaatsen

Waking a sleeping giant

 

Op 8 september jl. is bij de VPRO de serie Klimaatjagers gestart met een aflevering over het ontdooien van de permafrost in Alaska. Permafrost is bevroren grond. De plantenresten in die grond bevatten veel koolstof die bij het ontdooien van de permafrost in de atmosfeer komt en de opwarming van de aarde versterkt.  “It’s like waking a sleeping giant”, zegt bioloog Ben Abbott in de uitzending. Hoeveel permafrost er in de komende decennia gaat ontdooien en hoeveel koolstof en methaan hierbij vrijkomt is niet met zekerheid te bepalen. Dat dit proces het klimaatsysteem gaat beïnvloeden staat volgens Ben Abbott echter wel vast.

 

Door het ontdooien van de permafrost zullen grote hoeveelheden broeikasgassen vrijkomen bovenop de broeikasgassen die al in de atmosfeer komen als gevolg van de verbranding van fossiele brandstoffen. De mogelijke gevolgen van de opwarming van het klimaatsysteem zijn door IPCC (intergovernmental panel on climate change) in 2007 in beeld gebracht in het zgn. Fourth Assessment Report. Tussen september 2013 en oktober 2014 zal het Fifth Assessment Report verschijnen. Als gevolg van enkele openbaar gemaakte e-mails en enkele foute berekeningen is over de juistheid van de inhoud van de rapportages twijfel gerezen. Naar aanleiding hiervan is onder verantwoordelijkheid van de Wetenschappelijke Redactie van het Platform Communication on Climate Change
(PCCC) in 2011 een brochure met de titel “De staat van het klimaat 2010” gepubliceerd. De brochure
geeft een overzicht van relevante ontwikkelingen op het gebied van de klimaatverandering en klimaatonderzoek en gaat in op een aantal
veelgehoorde kritiekpunten van sceptici op de klimaatwetenschap.

 

In de notitie “De achtergrond van het klimaatprobleem” van het planbureau voor de leefomgeving worden een aantal onderwerpen aan de orde gesteld die in het publieke domein regelmatig vragen oproepen maar voor wetenschappers nauwelijks nog een issue zijn. Een van die onderwerpen betreft de sterke toename van de concentratie van CO2 in de atmosfeer. Sinds 1958 wordt op Mauna Loa, het grootste eiland van Hawaii, de CO2 concentratie gemeten. De ontwikkeling van de gemeten CO2 concentratie laat vanaf 1958 een duidelijke stijging zien. In augustus 2013 is voor het maandelijkse gemiddelde een concentratie van 395,15 ppm (parts per million) vastgesteld.

growth rate

Voor veel klimaatwetenschappers is een concentratie van 350 ppm een limiet die niet zonder ingrijpende gevolgen kan worden overschreden. Klimaatwetenschapper James Hansen schrijft hierover in een artikel in The Open Atmospheric Science Journal (2008, 2, pp. 217-231): “If humanity wishes to preserve a planet similar to that on which civilization developed and to which life on Earth is adapted, paleoclimate evidence and ongoing climate change suggest that CO2 will need to be reduced from its current 385 ppm to at most 350 ppm, but likely less than that”.

Interessante externe links:

 

 


1 reactie

Eerste vrachtschip via IJszee in Rotterdam

“Eerste vrachtschip via IJszee in Rotterdam: Is dit het nieuwe Suezkanaal?”, kopt de Volkskrant op vrijdag 6 september 2013. Op dinsdag 10 september 2013 wordt in de Rotterdamse haven het eerste Chinese vrachtschip verwacht dat via de Noordelijke IJszee de haven zal aandoen. Volgens de Volkskrant is ten gevolge van het smeltende poolijs het scheepstransport door de Noordelijke IJszee in de laatste jaren toegenomen. In 2010 kozen nog maar 4 schepen deze route, in 2011 waren het er al 34 en in 2012 eindigde de teller bij 46 schepen. Het Zuid-Koreaanse Maritiem Instituut verwacht dat tegen 2030 een kwart van het handelsverkeer per schip tussen Azië en Europa langs de noordelijke route zou kunnen gaan, aldus de Volkskrant.

Geograaf Laurence C. Smith verwacht ook dat het scheepstransport in de poolstreek in de komende decennia zal gaan toenemen. In zijn boek ‘The new north: our world in 2050‘, beschrijft hij hoe alle landen vanaf 45 graden noorderbreedte in de komende decennia een ingrijpende transformatie zullen ondergaan. Het toekomstbeeld van Smith is gebaseerd op vier factoren: demografische ontwikkelingen, de toenemende vraag naar natuurlijke hulpbronnen, globalisatie en klimaatverandering. Als gevolg van deze factoren zal de aarde opwarmen en het poolijs smelten waardoor in het poolgebied nieuwe voorraden natuurlijke hulpbronnen beschikbaar komen voor exploitatie. Gebieden in het noorden van Canada, Scandinavië, Rusland en de Verenigde Staten, die nu nog dunbevolkt zijn, zullen zich ontwikkelen tot economisch machtige regio’s. Dit zal een omvangrijke migratie naar deze gebieden op gang brengen.

1001004008491985

Kijk voor meer informatie over het toekomstbeeld van Laurence Smith naar: een boekbespreking door Baran Doda, een boekbespreking door Jeff Holman , een nieuwsbericht in de UCLA Newsroom en een interview met Laurence Smith.

Op de website Wetenschap24 .nl is meer informatie te vinden over de klimaatverandering in het Noordpoolgebied. Bij de VPRO start op zondag 8 september, ca. 20.20 uur, op Nederland 2 het programma Klimaatjagers.  Bernice Notenboom reist naar de meest extreme plekken ter wereld, waar wetenschappers op zoek zijn naar aanwijzingen voor veranderingen van het klimaat. Ze houden zich niet bezig met de vraag of het klimaat gaat veranderen maar wanneer dat gebeurt en wat de gevolgen zijn. De eerste aflevering van het programma besteedt aandacht aan de gevolgen van het ontdooien van de permafrost in Alaska.